Πολύ συχνά στη γιόγκα, στη διάρκεια μιας τάξης ακούμε την οδηγία «πάρτε μια βαθιά αναπνοή». Στην καθημερινή μας ζωή επίσης, όταν βιώνουμε στιγμές στρες και άγχους, πάλι ακούμε να μας προτείνουν να «πάρουμε βαθιές ανάσες».
Όμως τί πραγματικά σημαίνει αυτό;

Πρώτα θα χρειαστεί να εξετάσουμε τη διαδικασία της αναπνοής. Για να «πάρετε» μια βαθιά ανάσα, θα πρέπει να «αφήσετε» μία, που σημαίνει ότι θα πρέπει πρώτα να εκπνεύσετε βαθιά. Οι περισσότεροι άνθρωποι ωστόσο, αναπνέουν κυρίως από το θώρακα και αυτό περιορίζει το εύρος της κίνησης των πνευμόνων κατά τη διάρκεια της αναπνοής. Αυτό το έλλειμμα στην κίνηση του σώματος δεν τους επιτρέπει να εκπνεύσουν αρκετά, τους δίνει μεν αρκετό αέρα για να επιβιώσουν, αλλά η διαδικασία της αναπνοής είναι περιοριορισμένη κι όχι τόσο ευεργετική όσο θα μπορούσε. Στη γιόγκα, χρησιμοποιούμε τη λέξη Pranayama για να περιγράψουμε την διαδικασία της αναπνοής ή τεχνικές αναπνοών που έχουν στόχο την διεύρυνση της αναπνοής και τη διαχείριση της ζωτικής ενέργειας (prana) που εισπράττουμε με κάθε ανάσα.

exhale5Η πρακτική της Γιόγκα μας βοηθά να κατανοήσουμε τη σπουδαιότητα της αναπνοής για την ύπαρξη μας σε πολλαπλά επίπεδα, δίνοντας έμφαση και καλλιεργώντας την επίγνωση στη αναπνευστική διαδικασία μέσα από τις ασάνας αρχικά, το διαλογισμό και φυσικά τις τεχνικές αναπνοών. Παράλληλα μας δίνει και την ευκαιρία να μάθουμε να χρησιμοποιούμε την αναπνοή σωστά, ακόμα κι εκτός της πρακτικής μας, στην καθημερινότητα εκεί όπου μπορεί να μας φανεί χρήσιμη όταν χρειάζεται να εστιάσουμε την προσοχή μας σε κάτι ή απλά να ηρεμήσουμε «αδειάζοντας» την ένταση με την εκπνοή. Σύμφωνα με τις Yoga Sutras του Patanjali, το πιο σημαντικό μέρος της αναπνοής είναι η εκπνοή, Bahya Vritti όπως αναφέρεται. Όπως είπαμε παραπάνω, για να πάρουμε οξυγόνο ή prana, πρέπει πρώτα να δημιουργήσουμε τον απαραίτητο χώρο, ή αλλιώς να απελευθερώσουμε ότι «μη-χρήσιμο», την apana όπως αναφέρεται στη Hatha Yoga Pradipika από τον Svatmarama. Επομένως, η εκπνοή είναι το κλειδί για μια βαθιά ανάσα. Όμως συνήθως, δεν δίνουμε την προσοχή που χρειάζεται στην εκπνοή, γιατί στο μυαλό μας έχουμε συνδέσει την αναπνευστική διαδικασία κυρίως με την εισπνοή. Αν πάρουμε ως δεδομένο ότι σε ένα άλλο επίπεδο η εισπνοή έχει την ιδιότητα του «παίρνω» και η εκπνοή την ιδιότητα του «δίνω» θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο ελλειμματικός τρόπος που αναπνέουν αρκετοί άνθρωποι σήμερα εκφράζει τη ψυχολογική τους κατάσταση και τις βαθύτερες ανάγκες τους. Αναζητούν κυρίως πως θα «πάρουν» ενέργεια (εισπνοή) παρά πως θα «δώσουν» ενέργεια (εκπνοή).

exhale3Όταν εξετάζουμε τον μηχανισμό της αναπνοής, ανακαλύπτουμε ότι η εκπνοή είναι αυτή που προκαλεί πραγματικά την εισπνοή. Κατά τη διάρκεια μιας εκπνοής, το διάφραγμα, ο μεγάλος μυς που χωρίζει την θωρακική κοιλότητα από την κοιλιακή περιοχή, συσπάται και δημιουργεί ένα κενό στους πνεύμονες. Αυτό το κενό είναι που επιτρέπει να δημιουργηθεί η εισπνοή, γιατί όπως λέει και μια λατινική παροιμία «η φύση απεχθάνεται τα κενά» . Έτσι, όταν υπάρχει το κενό η εισπνοή συμβαίνει φυσικά, δεν υπάρχει δηλαδή άλλη επιλογή παρά αυτή της εισπνοής. Με αυτή τη λογική, όσο βαθύτερα εκπνέουμε, τόσο βαθύτερα μπορούμε να εισπνεύσουμε. Επομένως, το ερώτημα που προκύπτει είναι το πώς θα δημιουργήσουμε μια βαθιά εκπνοή;

Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, έχουμε την τάση να αναπνέουμε από το στήθος, χρησιμοποιώντας μόνο τους θωρακικούς μυς. Αυτό δημιουργεί πρόβληματα όταν ο ρυθμός της καρδιάς μας αυξάνεται και η αναπνοή στρεσάρεται, όπως κατά τη διάρκεια έντονης άσκησης ή κατά τη διάρκεια άγχους & πανικού. Όταν προσπαθούμε να πάρουμε βαθύτερες ανάσες, η εμπλοκή μόνο των θωρακικών μυών, δημιουργεί δυσάρεστες σωματικές αισθήσεις, όπως πόνο στο στήθος σαν αποτέλεσμα της καταπόνησης των μυών στη συγκειμένη περιοχή, ζάλη, ταχυκαρδία και μούδιασμα. Πρέπει λοιπόν να μάθουμε πώς να χρησιμοποιούμε το διάφραγμα για να εκπνέουμε βαθιά, ώστε να επιτρέψουμε μια πιο πλούσια εισπνοή.

exhale7Ένας τρόπος για να το καταφέρετε αυτό είναι να χαλαρώσετε το διάφραγμα και να αποκτήσετε μεγαλύτερη επιγνώση για τη λειτουργία του. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τα χέρια σας για να αποκτήσετε μεγαλύτερη αίσθηση στην κίνηση που συμβαίνει στο σώμα όταν αναπνέετε. Ξαπλώστε με την πλάτη στο έδαφος, ακουμπήστε χαλαρά τη μια παλάμη στο πλαϊνό μέρος του θώρακα και το άλλο στην κοιλιά περίπου στον αφαλό. Πάρτε μια βαθιά εισπνοή και εκπνέοντας χαλαρώστε τους ώμους, τις ωμοπλάτες κι ολόκληρη την πλάτη για να απελευθερώσετε την ένταση. Στη συνέχεια, παίρνετε μια εισπνοή αργά κι αφήστε τον αφαλό να ανεβεί προς τα επάνω. Όταν τελειώσετε την εισπνοή, κάντε μια πολύ μικρή παύση για 2-3 δευτερόλεπτα. Μετά ακολουθεί, αργή εκπνοή, αφήνοντας τον αφαλό προς τα κάτω. Κάνετε πάλι μια μικρή παύση και επαναλαμβάνετε, δίνοντας προσοχή στην κίνηση που συμβαίνει στο διάφραγμα και τον αφαλό σας. Μπορεί να φανεί δύσκολο στην αρχή, αν για μεγάλο διάστημα έχετε συνηθίσει να αναπνέετε λάθος περιορίζοντας την κίνηση του σώματος. Όπως μπορεί ακόμα να είναι μια εντελώς νέα αίσθηση για εσάς αυτή η τεχνική, αλλά με την συχνή επανάληψη, η πλήρης εκπνοή με τη χρήση του διαφράγματος μπορεί να γίνεται εντελώς φυσικά κι αβίαστα. Παρατηρήσετε ακόμα αν η βαθιά εκπνοή, σας βοηθά να ηρεμήσει το σώμα σας, να επιβραδυνθεί ο καρδιακός σας ρυθμός και πως σας επιτρέπει να παίρνετε πραγματικά βαθιές αναπνοές.

exhale8Αρχίστε λοιπόν να αφιερώνετε την προσοχή σας και στην εκπνοή κατά την διάρκεια των asanas, εκτιμώντας το σπουδαίο ρόλο της όταν θέλουμε να «πάρουμε μια βαθιά ανάσα». Να θυμάστε ότι η εκπνοή είναι το ίδιο σημαντική με την εισπνοή γιατί χωρίς την πρώτη δεν μπορεί να υπάρξει η δεύτερη. Και τελικά, αυτό σας δημιουργεί μια εσωτερική ισορροπία και ειρήνη, στην αρχή είναι το σώμα που αναπνέει αρμονικά και ισορροπημένα, σύντομα όμως ακολουθεί κι ο νους την σταθερή ηρεμία του σώματος. Κάτι που όλοι έχουμε ανάγκη σε αυτόν το γρήγορο ρυθμό και την αγχωτική ζωή που ζούμε:

«Όταν η αναπνοή είναι ασταθής, ο νους περιπλανιέται, αλλά όταν η αναπνοή είναι σταθερή και ήρεμη, έτσι είναι και ο νους». – Hatha Yoga Pradipika

Από τον Χρήστο Χαρικιόπουλο

Pin It on Pinterest

Share This